Waar blijft Emancipatiesmurf?
Smurfin huppelt op haar schattige hooggehakte schoentjes door het Smurfendorp. Ze heeft een mandje om de arm, want ze gaat paddestoelen zoeken in het bos zodat ze het avondeten kan maken. Dan schrikt ze en ze begint bijna te huilen. Het hengsel van haar mandje is kapot! Snel rent ze naar Klussmurf toe, die gelukkig in no time het mandje weer gefikst heeft.
Maar waar is de zelfredzaamheid van Smurfin gebleven? Kennelijk is onze –als zeer vrouwelijk afgeschilderde- Smurfin niet in staat zelf met een tube superlijm aan de slag te gaan.
Men zegt wel eens dat de jeugd de spiegel van de samenleving is. Helemaal juist in dit geval: jonge kinderen weten door allerhande tv-programma’s, kinderboeken en natuurlijk door ervaringen op de kleuterschool, al heel jong precies hoe het hoort. Meisjes zijn er om schattig te zijn, jongens zijn er om het geld te verdienen. Kortom: de emancipatie is nog lang niet ‘’af’’. Maar hoe komt dat eigenlijk?
Ten eerste: al van jongs af aan krijgen meisjes duidelijke signalen over hoe ze zich moeten gedragen. Terwijl jongetjes prima in een oude trui de hele dag kunnen voetballen, moeten meisjes zich al vanaf hun eerste dag op de basisschool ‘leuk aan willen kleden’, natuurlijk met veel kettinkjes, korte rokjes en haltertopjes. Als ze ouder zijn veranderen de kettinkjes in tattoos en neuspiercings, maar het idee blijft hetzelfde. Echter, het draait niet alleen om het uiterlijk: ook wat betreft de schoolprestaties is het duidelijk dat meisjes meer aanleg moeten hebben voor talen en dat de jongens beter kunnen rekenen. Hoe wanhopig de samenleving dit soort beelden wil veranderen: ze zijn er nog steeds. Denk aan het typische voorbeeld van Smurfin: ‘de Smurfen’ worden nog dagelijks uitgezonden op televisie, net als vele andere kinderprogramma’s waar deze gang van zaken volkomen normaal is.
Dat is een voorbeeld van een absoluut niet-geëmancipeerde (Smurfen)samenleving. Jonge kinderen leren hier dus al heel jong mee hoe het in elkaar zit in deze wereld: meisjes zijn lief, leuk, schattig en een beetje dom. Later leren ze waaróm vrouwen op de wereld zijn: juist ja, om voor een gezin te zorgen, Smurfin heeft immers ook een Babysmurf. Hoe moeten jonge meisjes nu het idee krijgen dat ze het best zelfstandig en zelfredzaam kunnen zijn?
Maar willen vrouwen eigenlijk wel zo nodig meer emancipatie? Want terwijl het aan alle kanten wordt aangemoedigd om te blijven werken nadat het eerste kind geboren is, doen vrij weinig vrouwen dit ook daadwerkelijk. Als een vrouw wel besluit te blijven werken wordt zij vaak door vriendinnen en buren raar aangekeken. Het wordt beschouwd als ‘’zielig voor de kinderen’’ als de moeder niet 7 dagen per week thuis is om voor de kinderen te zorgen. Op het consultatiebureau wordt raar opgekeken door de vrouwelijke medewerkers als een vader met zijn 3-jarige zoontje binnen komt lopen. Daarnaast gebruiken de meeste vrouwen maar wát graag hun vrouwelijkheid om net iets meer opslag te krijgen of die net iets betere baan te bemachtigen en weten de meeste vrouwen dondersgoed dat hun vrouwelijkheid ze soms uit een benarde situatie kan helpen – dagelijks hoor je verhalen over een vrouw die met een vriendelijke, iets flirterige glimlach meneer de agent zover krijgen de bon weer te verscheuren. Hoe hard de politiek ook haar best doet om voor te doen komen dat Nederland een goed geëmancipeerd land is, het valt in de praktijk dus vaak vies tegen.
De keerzijde hiervan is dat emancipatie wel van twee kanten moet komen: vrouwen stoppen vaak met werken bij de geboorte van een kind en stellen zich vaak vrijwillig op als een kwetsbaar ‘vrouwtje’, maar de mannelijke helft van de maatschappij werkt ook niet mee. Vrijwel iedere vrouw die een bètastudie wil kiezen zal wel een keer te horen krijgen ‘Ach vrouwtje, doe dat nou maar niet, da’s toch niks voor jou…’ Vrouwen in leidinggevende functies zie je nog altijd een stuk minder dan mannen met eenzelfde functie binnen een bedrijf: het grootste deel van de politici is man, hoewel de vrouw als staatssecretaris wel haar opmars maakt is er nog altijd een overdonderende mannelijke meerderheid binnen het kabinet.
Kortom: het gaat niet geweldig met de emancipatie in Nederland. Terwijl Amerika twijfelt tussen een zwarte Afro-Amerikaanse man en de vrouw van een oud-president als presidentskandidaat, heeft Nederland nog steeds een blanke man aan het hoofd van de natie staan en blijft het grootste deel van de vrouwelijke bevolking thuis na de geboorte van het eerste kind. En zolang ‘de Smurfen’ wordt uitgezonden in Nederland, gaat dat ook niet veranderen, vrees ik.
