Globalisering
Globalisering: Hemel of hel?
De definitie van globalisering luidt als volgt: ‘Proces waarin verschillende delen van de wereld steeds beter met elkaar in contact komen, communiceren en, vooral, handelen’. Uit deze definitie kunnen we dus afleiden dat globalisering iets van alle tijden is, dat de laatste jaren steeds sneller en gemakkelijker gaat. Waarom het makkelijker gaat? Door onze sterk verbeterde communicatiekanalen; we hebben telefoons, internet, televisie en radio en zijn tegenwoordig binnen anderhalve minuut van álle ontwikkelingen in de wereld op de hoogte! Door de vliegtuigen, schepen en vrachtwagens reizen onze handelsproducten met het grootste gemak de hele wereld door voordat ze op hun uiteindelijke bestemming aankomen.Dankzij de globaliseringen zou uiteindelijk grote verschillen tussen ‘Noord’ en ‘Zuid’ moeten vervagen, samen met de verschillende culturen en, niet te vergeten, de landsgrenzen. Die verschillen zijn nu echter nog duidelijk te zien; de gemiddelde levensverwachting bijvoorbeeld verschilt gigantisch. Het rijkste land had in 2004 een inkomen dat 100x zo groot was als dat van het armste land! Ook is het idee dat mensenrechten eindelijk weer universeler zouden worden dankzij het vermengen van culturen en het vervagen van de landsgrenzen.Dat zou natuurlijk een geweldige ontwikkeling zijn; maar is het wel zo?
Dit artikel gaat dieper in op de globalisering: wat zijn de voordelen, wat zijn de nadelen? Ik richt me vooral op de ontwikkelingslanden als India, die volgens sommigen een fantastische kans krijgen om te groeien. Anderen zien dat anders en vinden dat er verschillende addertjes onder het gras zitten.
Globalisering is dé kans voor ontwikkelingslanden om economisch te groeien en rijker te worden.
Vele mensen zijn het hier helemaal mee eens. Ze zijn van mening dat de komst van buitenlandse bedrijven (multinationals) in ontwikkelingslanden, zoals India of China, alleen maar positieve gevolgen kan hebben; de economie trekt aan, beurskoersen stijgen, mensen krijgen de mogelijkheid hun spaargeld te beleggen in plaats van het op de bank te zetten, wat soms lage rentes en op den duur zelfs verlies oplevert. Dit is bijvoorbeeld in China aan de gang; de rentes op spaarrekeningen zijn ontzettend laag, de inflatie is hoog; gevolg is dat het spaargeld steeds minder waard wordt. Chinezen besluiten hun spaargeld op de beurs te beleggen; de beurskoerst stijgt enorm en de Chinese bedrijven lopen fantastisch.
Nadeel is dat men de waarschuwingen van deskundigen negeert omdat ze als in een roes dóór blijven gaan met beleggen; economen uit de hele wereld waarschuwen dat de Chinese beurs binnen niet al te lange tijd in elkaar zal storten. Het kan nu éénmaal niet blijven stijgen en op het moment dat het fout zullen talloze Chinezen verschrikkelijke hoeveelheden geld verliezen. Zien we de globalisering dan nog steeds als een ronduit positieve ontwikkeling voor landen als China?
Wat veel mensen als één van de belangrijkste voordelen aandragen, is dat door het oprichten van vestigingen van multinationals in ontwikkelingslanden er meer werkverschaffing komt. Voorbeeld; als het callcenter van Harrod’s (Londen) in India is, dan betekent dat in India meer banen ontstaan. Er zijn immers mensen nodig om in de callcenters klanten te woorden te staan. Werkverschaffing betekent minder werklozen en dus minder armoede.
Wat deze mensen hierbij alleen vergeten, is dat het callcenter dat nu in India gevestigd is eerst in Londen of elders was. Daar hadden mensen dus een baan; door het callcenter te verplaatsen naar een land waar men goedkoper en/of efficiënter werkt, helpt je daar wel mensen, maar ontsla je dus mensen die niet in India werken maar in het oorspronkelijke callcenter. Gevolg: effectief heb je niet méér banen, alleen banen op een andere plek!
Wat eveneens een belangrijk nadeel is, met het oog op de werkverschaffing: de vraag is wát voor werk er gedaan moet worden! Vaak zijn de lonen onder het minimumloon, moeten de werknemers meer dan 14 uur werken, moeten ze verplicht (en onbetaald!) overwerken en zijn de omstandigheden vaak een gevaar voor de gezondheid door het werken met allerlei chemische stoffen. Kinderarbeid komt niet zelden voor; kinderen worden vaak ontslagen als ze ’s nachts proberen naar school te gaan. De fabrieken zijn vaak de enige inkomstenbron in de regio, waardoor er geen andere keus is dan doen wat er gezegd wordt.
Wat ook een voordeel genoemd wordt is de technische vooruitgang in ontwikkelingslanden. Het idee is, dat doordat multinationals nieuwe fabrieksmachines, telefoons, computer en dergelijke te introduceren het land in kwestie er technisch veel op vooruit zou gaan, wat de globalisering vervolgens weer versnelt doordat ook het ontwikkelings beschikking krijgt over betere communicatie- en verbindingswegen.
Nadeel hiervan is alleen dat techniek, zoals auto’s, vrachtwagens, treinen, vliegtuigen, telefoons en computers, niet bepaald gunstig zijn voor het milieu. Het werkt elkaar tegen; waar landen als Amerika aan de ene kant hun best doen om hun CO2-uitstoot te verminderen en milieubewuster te gaan leven, verkopen ze aan de andere kant enorme hoeveelheden ‘milieumoordenaars’ aan andere landen, waardoor ook die landen dus meer CO2 gaan uitstoten.
In de loop der tijd hebben veel ontwikkelingslanden in onder andere Afrika en Azië geld geleend van verschillende ‘geldschieters’, waaronder de Wereldbank. Dit deden ze om hun schulden aan andere landen af te kunnen lossen. Dit zou hen de kans geven ‘opnieuw’ te kunnen beginnen zonder schuld, zodat ze konden proberen door een andere weg in te slaan hun economie op te krikken en een rijker land te worden.
Het is jammer dat deze landen hiermee vaak ongezien een gigantisch risico lopen. Als hun ‘geldschieters’ om wat voor reden dan ook plotseling hun geld terugtrekken uit de economie van het land, dan is er grote kans dat het land in kwestie gewoon failliet gaat en de rentes op hun leningen niet meer kunnen betalen. Zij kunnen nog wel bij het IMF terecht, maar alleen als de overheid strenge maatregelen treft waarbij vooral minder geld gaat naar onderwijs, gezondheidszorg en verbetering van krottenwijken: nog steeds zo positief?
Eén van de grootste nadelen is misschien wel, dat er veel oneerlijke handel plaatsvindt. De arme boeren uit onwikkelingslanden kunnen vaak gewoon niet op tegen de boeren uit westerse landen door alle maatregelen die getroffen worden. Zo krijgen de boeren in westerse landen vaak hoge subsidies. Hun landbouwoverschotten verschijnen voor lage prijzen op de wereldmarkt en boeren in arme landen kunnen hun waar niet meer verkopen omdat ze genoodzaakt zijn er hogere prijzen voor te vragen omdat ze de kosten die ze maken om het te produceren eruit moeten halen. Het Noorden beschermt zo zijn eigen economie, ook door impolrtbelastingen te heffen om de import van goedkope producten uit het Zuiden tegen te gaan. Deze protectiemaatregelen zijn gunstig voor hun eigen economie, maar funest voor het Zuiden, waar vele boeren failiet gaan en naar de stad moeten trekken in de hoop daar een baan te vinden.
Kortom: over een onderwerp als globalisering zijn de meningen enorm verdeeld. In mijn ogen er zowel voor- als nadelen, hoewel ik in veel gevallen de nadelen zwaarder vind wegen. Het feit dat mensen uitgebuit worden en bepaalde landen denken een fantastische kans te krijgen, maar in werkelijkheid enorme risico’s lopen vind ik geen goede manier van doen. Globalisering opzich is in mijn ogen een goede ontwikkeling, mits het op de goede manier gebeurt en dat is vaak niet het geval. Het is zeker belangrijk dat de verschillen tussen Noord en Zuid vervagen, de mensenrechten universeler worden en de armoede bestreden wordt; op deze manier werkt het echter volslagen averechts en daar moet iets aan gedaan worden. En snel ook.
