Dutchesse’s Weblog

‘Wat dacht je van een waterketel? Bijvoorbeeld eentje met een tuit die open- en dichtgaat zodra het water begint te koken, als een soort mond, en die leuke wijsjes kan fluiten, of Shakespeare kan citeren, of waarmee ik de slappe lach kan krijgen? Ik zou ook een waterketel kunnen uitvinden die voorleest met papa’s stem, zodat ik erbij in slaap kan vallen, of een aantal ketels die het refrein van ”Yellow Submarine” zingen, een nummer van The Beatles, die ik geweldig vind, want insectenkunde is één van mijn raisons d’être, dat is een Franse uitdrukking die ik ken…’  (p. 13)
Het begin van een extreem ontroerend boek, met in de hoofdrol Oskar Schell: uitvinder, Groot Ontdekkingsreiziger, archeoloog van Central Park, inconsequent veganist, Shakespeare-acteur, pacifist, verwoed schrijver van famail en verzamelaar van zeldzame munten en vlinders die een natuurlijke dood zijn gestorven. Oskar is nieuws- en leergierig en bovenal: negen jaar oud.
Hij verloor zijn vader bij de aanslagen op het WTC in New York; het verdriet dat daarmee gepaard gaat kan hij maar moeilijk verwerken. Als hij een sleutel in een vaas vindt die van zijn vader is geweest begint een geheime zoektocht door New York, op zoek naar het slot dat past bij de mysterieuze sleutel. Zelfs aan zijn oma, waarschijnlijk de belangrijkste figuur in zijn leven na de dood van zijn vader, vertelt hij niets.
En dat is nog maar één van de verhaallijnen. Terwijl Oskar op zijn geheel eigen wijze probeert een betekenis aan de dood van zijn vader te geven duikt zijn vele jaren geleden verdwenen grootvader weer op; een overlevende van het bombardement op het Duitse Dresden. Hij trekt bij oma in als ‘de huurder’ en aanvankelijk weet niemand behalve oma dat hij in werkelijkheid Oskars mysterieuze grootvader is. De brieven die hij schrijft aan zijn kleinzoon vormen ook een deel van het boek.

‘Extreem Luid & Ongelooflijk Dichtbij’ neemt de lezer vanaf de eerste pagina mee in het leven van Oskar en later ook dat van zijn grootvader en oma; allemaal proberen ze, elk op eigen manier, zin te geven aan het leven en vooral aan de dood van hun dierbaren. Daarnaast schittert het boek door de enorme fantasie van zijn schrijver! Oskar verzint de meest wonderlijke dingen, zo stelt hij voor een postzegel uit te vinden met crème bruléesmaak. Niet alleen in het schrijven zelf komt dit tot uiting, ook in de uitvoering van het boek: foto’s van zaken waar Oskar zich mee bezighoudt, pagina’s waar letters over elkaar heen geschreven zijn omdat iemand te weinig plaats had zijn verhaal te vertellen, waardoor het onleesbaar is geworden… Oskars grootvader, die zijn vermogen om te spreken is kwijtgeraakt, schrijft alles wat hij wil zeggen op een verder leeg vel op waardoor er dus pagina’s in het boek voorkomen met één enkel zinnetje en verder blanco papier. De opbouw van het boek verdwijnt hierdoor en soms is het absoluut niet duidelijk vanuit welk perspectief het verhaal verteld wordt. Het is aan de lezer zelf om alle verhalen uiteindelijk op hun plaats te laten vallen en als het boek uit is, zijn de verhalen nog lang niet allemaal compleet. 
De thema’s - waarheid, liefde, communiceren en de onmogelijkheid daarvan door verdriet of verlies van dierbaren – zouden van Extreem luid & Ongelooflijk dichtbij heel gemakkelijk een behoorlijk zwaar, donker boek kunnen maken. Echter, dankzij de humor en Foers lichte, vrolijke schrijfstijl, plus de vele verschillende vertelmanieren in het boek (dagboeken, brieven, gedachten) is het boek verre van dat. Op een lichte manier worden er antwoorden gegeven op vele grote vragen over waarheid, liefde en de dood: ”Verlegenheid is als je je afkeert van iets wat je wilt. Schaamte is als je je afkeert van iets wat je niet wilt.” (p. 194). ”Ik vind het jammer dat het een leven duurt om te leren hoe je moet leven.” (p. 200)Kortom: een ontroerend, licht en humoristisch boek over de grote vragen over het leven en de dood. Een aanrader door de prachtige schrijfstijl en de fantasie die van de pagina’s afspat. Elke passage verrast de lezer opnieuw, van begin tot het eind. Een aanrader!