Over alles
Waar je al niet over nadenkt als je rustig in de filosofieles zit. Nu is het een inkoppertje om te zeggen: ‘Nou… Filosofische onderwerpen?’. Grappig. Héél grappig. En toevallig nog juist ook. Maar niet de onderwerpen waar de filosofieleraar het over had…
Een tijdje geleden filosofeerde ik over de theorie van Sartre – het terugkeren naar aarde als geest en vooral het feit dat alles een vooropgezet plan zou hebben. Ik introduceerde daar het idee van de ‘Planner’, die gast die dus alles verzint. De verhaallijnen aan elkaar knoopt als het ware. En tijdens filosofie dacht ik nog eens na. Laat ik voorop stellen: ik denk dat ik een agnost ben. Ik geloof niet in een bepaalde god, maar ik geloof eigenlijk ook niet dat er niets is – ik twijfel. Ik weet het niet. Terzake.
Als je kijkt naar de wereldgodsdiensten dan zie ik één groot gemeenschappelijk feit; ze geloven allemaal dat hún god degene is die alles heeft gemaakt. Of hun goden in meervoud, natuurlijk. Maar… Als één van die goden (laat ik hem maar weer Planner noemen – voor het gemak) alles heeft geschapen, waarom heeft hij (of zij!) dan ook mensen geschapen die níet in Planner geloven? Waarom bestaan er zoveel verschillende godsdiensten, als er één de ware zou zijn? Want Planner is almachtig – daar gaan we even vanuit – dus als hij het daar niet mee eens is dan kan hij dat zo oplossen. En toch doet ‘ie dat niet; de aanhangers van al die religies vliegen elkaar met zeer grote regelmaat in de haren, terwijl we er vanuit kunnen gaan dat Planner dat dus niet wil; anders zou hij of zij het zélf wel oplossen. Ik denk niet dat Planner voor de lol mensen die wél het ”juiste geloof” hebben wil verliezen, omdat hij zelf te beroerd is het even op te lossen?
Even daar van uitgaand, zou je dus twee dingen kunnen concluderen: 1) er is geen ‘juiste geloof’ en misschien dus ook wel helemaal geen Planner; of 2) Al die godsdiensten hebben het bij het rechte eind. Ze geloven allemaal in een Planner die alles heeft gemaakt alleen geven er allemaal een andere naam aan. Maar wat maakt die naam nou uit? Als ze in Planner geloven vind Planner het waarschijnlijk ook wel goed, of hij nou Planner wordt genoemd of niet.
Een derde mogelijkheid is dat Planner na het maken van de aarde weer verderging met iets anders (een handwerkje, of een parallel universum) en niet meer zo erg heeft gekeken naar wat er op de aarde gebeurde. In de zin van: zoek het zelf maar uit. Dat zou een hoop narigheid kunnen verklaren.
Maar dan is er nog iets: ik heb niet het idee dat de aarde Planners ‘meesterwerk’ was. Er zijn behoorlijk wat fouten in geslopen. De hele natuur is eigenlijk een rotzooi. Alles waar de natuur relatief weinig last van heeft maar wat niet netjes is afgewerkt, blijft dus ook zo; als Planner er écht werk van had gemaakt dan hadden de pinguïns heus niet elk jaar vier keer een wereldreis te maken van het eten naar de groep naar het eten naar de kinderen. Als hij er echt even voor was gaan zitten had hij er ook voor gezorgd dat broeikasgassen niet schadelijk waren, of dat de appendix niet slechts een ietwat lullig aanhangsel was waar de mens tot op heden geen duidelijke noodzaak van kan ontdekken. Te zien aan het aantal verschillende diersoorten zou het dan eerder een vingeroefening, een étude, zijn geweest voor het echte werk. En dan ben ik wel benieuwd naar het ”echte werk”, want ik ontken geenszins dat de aarde en de natuur voor de rest briljant in elkaar steekt; bijna alles heeft toch wel een functie, alles werkt.
En dan nog mijn laatste mogelijkheid, een combinatie van een aantal zaken: Planner heeft de aarde gemaakt met een ‘basis’ aan natuur, flora en fauna, en daarna heeft hij het de vrije loop gegeven en zo is dan langzamerhand de huidige wereld ontstaan. Misschien is dat nog wel de meest overtuigende verklaring. Maar ik blijf erbij: ik weet het niet, ik denk slechts na. Als iemand het antwoord heeft; ik hou me aanbevolen.
